CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer: “Çiftçinin bankalara borcu 20 yılda 230 kat arttı”

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2026 yılında tarımsal üretimde verim ve rekolte artışı yaşanmasına rağmen üreticinin beklediği gelire ulaşamadığını belirterek, çiftçinin artan borç yüküne dikkat çekti.

Gürer, üreticinin ürün miktarındaki artışla geçmiş yıllardan kalan borçlarını kapatmayı beklediğini ancak düşük alım fiyatlarının bu beklentiyi karşılıksız bıraktığını söyledi. Gürer, “Üretici, mahsulü bol olunca daha önceki yıllarda oluşan borçlarını da kapatacağını düşünüyordu. Ama öyle olmadı.” dedi.

“ÜRETİCİ BEKLEDİĞİ GELİRE SAHİP OLAMADI”

Tarım sektöründeki sorunların yalnızca ürün fiyatlarıyla sınırlı olmadığını ifade eden Gürer, düşük alım fiyatlarının üreticinin borç ödeme gücünü de olumsuz etkilediğini kaydetti.

2026 yılında bir önceki yıla göre verim ve rekoltenin arttığını belirten Gürer, “2026 yılında geçtiğimiz yıla oranla verimde de rekoltede de artış gerçekleşti. Üretici, mahsulü bol olunca daha önceki yıllarda oluşan borçlarını da kapatacağını düşünüyordu. Ama öyle olmadı. Farklı ürünlerde; üzümde, limonda, fındıkta, buğdayda, mercimekte, çayda, nohutta, domateste beklediği gelire üretici sahip olamadı. Bunun yansıması borç ödemede de sorunların artmasına neden oldu.” ifadelerini kullandı.

ÇİFTÇİNİN BANKALARA BORCU 1,5 TRİLYON LİRAYA YAKLAŞTI

Çiftçinin bankacılık sektörüne olan kredi borcunun yıllar içinde katlanarak arttığını belirten Gürer, 2006 yılının Temmuz ayında 6 milyar 475 milyon lira seviyesinde bulunan tarım sektörünün bankalara kredi borcunun, Temmuz 2026'da 1 trilyon 492 milyar 28 milyon liraya yükseldiğini açıkladı.

Gürer, “2006 yılında 6 milyar 475 milyon lira seviyesinde olan tarım sektörünün bankacılık sektörüne kredi borcu, 2026 yılının Temmuz ayında 1 trilyon 492 milyar 28 milyon liraya kadar yükseldi. Bu, yaklaşık 20 yılda 230 katlık bir artış olduğunu gösteriyor.” dedi.

Borç artışının özellikle son yıllarda hızlandığını ifade eden Gürer, “2022 yılının Temmuz ayında 233 milyar 33 milyon lira olan borç, 2023'te 487 milyar 45 milyon liraya, 2024'te 714 milyar 981 milyon liraya, 2025'te ise 1 trilyon 81 milyar 39 milyon liraya çıktı. Temmuz 2026'da ise 1 trilyon 492 milyar liralık bir borç oluştu.” diye konuştu.

“BORÇ OLMADAN ÇİFTÇİLİK ZORDA”

Son bir yıldaki borç artışına da dikkat çeken Gürer, “Sadece son bir yılda çiftçinin bankalara olan borcu 411 milyar 249 milyon lira arttı. Bu da yüzde 38'lik bir artış demek. Son dört yıl içinde borç yaklaşık 6,4 kat artmış oldu. Piyasa borçları ile borçsuz çiftçi, üretici kalmadı. Borç olmadan çiftçilik zorda.” ifadelerini kullandı.

Çiftçinin üretime devam edebilmek için gübre, ilaç, mazot, elektrik, sulama suyu, tohum, işçilik, traktör ve diğer tarımsal ekipman giderlerini karşılamak zorunda olduğunu belirten Gürer, üretim maliyetleri ile ürünlerden sağlanan gelir arasındaki farkın açıldığını söyledi.

Gürer, “Çiftçi tarlasını ekebilmek için gübre, ilaç, mazot, su, elektrik, tohum ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak zorunda. Traktör ve diğer ekipmanlarının giderleri, bakımı da ek giderler. Sulama suyundan işçiliğine kadar giderleri her yıl artıyor. Üretim maliyetleri artarken üretimden elde ettiği ürünün geliri ise düşüyor. Borcunu kapatmaya yeni borçla devam ediyor.” dedi.

TAKİPTEKİ ÇİFTÇİ BORÇLARI 20 YILDA 125 KAT ARTTI

Borçların ödenememesi nedeniyle takipteki kredilerin de arttığını belirten Gürer, Temmuz 2006'da 211 milyon 792 bin lira olan takipteki borç miktarının 2021'de 4 milyar 738 milyon liraya, 2025'te 8 milyar 597 milyon liraya ve Temmuz 2026'da 26 milyar 602 milyon liraya çıktığını bildirdi.

Gürer, “Böylece takipteki çiftçi borçları 20 yılda yaklaşık 125 kat arttı. Yalnızca son bir yıldaki artış bile çiftçinin içinde bulunduğu ekonomik sıkıntının somut göstergesi. Tarla haczediliyor, traktör haczediliyor. Elindeki avucundaki, ürettiği ürün haczediliyor. Hayvanı haczediliyor ve bu anlamda önemli ve ciddi sorunlar yaşanıyor.” ifadelerini kullandı.

BORÇ ARTIŞI TARIMSAL DESTEK BÜTÇESİNİN YAKLAŞIK 2,5 KATI

Çiftçinin borç yükündeki artış ile tarımsal destek bütçesini karşılaştıran Gürer, Temmuz 2025 ile Temmuz 2026 arasında banka borcundaki artışın 411 milyar lirayı aştığını belirtti.

Gürer, “2025 Temmuz'undan 2026 Temmuz'una kadar çiftçinin banka borcu 411 milyar lira artarken, 2026 yılı için açıklanan toplam tarımsal destek bütçesi 168 milyar lira seviyesinde kaldı. Kanuna göre verilmesi gereken 722 milyar lira destek yine verilmedi. Çiftçinin sadece bir yılda artan borcu, bir yıllık tarımsal destek bütçesinin yaklaşık 2,5 katına ulaştı.” dedi.

“FAİZLER SİLİNMELİ, ANA BORÇLAR FAİZSİZ ERTELENMELİ”

Çiftçinin kamu ve özel bankalar ile Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçları için kapsamlı yapılandırma yapılmasını isteyen Gürer, faizlerin silinmesi, ana borçların ise uzun vadeli ödeme planına bağlanması gerektiğini söyledi.

Gürer, “Kamu ve özel bankalar ile Tarım Kredi Kooperatiflerine olan birikmiş borçların faizleri silinmeli, ana borçlar en az 3 ila 5 yıl faizsiz olarak ertelenmeli ve uzun vadeye yayılarak taksitlendirilmelidir. Çiftçinin traktörüne, tarlasına ve tarım ekipmanlarına yönelik icra ve haciz işlemleri, üretimin devamlılığı açısından durdurulmalıdır. Üretim araçlarını kaybeden çiftçinin üretime devam etmesi mümkün değildir.” diye konuştu.

GİRDİ MALİYETLERİNİN DÜŞÜRÜLMESİNİ İSTEDİ

Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için temel girdiler üzerindeki vergi yükünün azaltılması gerektiğini ifade eden Gürer, üreticiyi maliyetlerin altında bırakmayacak bir alım politikası uygulanması çağrısında bulundu.

Gürer, “Mazot, gübre, tohum, elektrik, sulama suyu ve diğer temel tarımsal girdiler üzerindeki vergi yükü de azaltılmalıdır. Üretim maliyeti düşürülmelidir. Çiftçinin ürettiği üründen para kazanabilmesi için maliyetlerin altında kalmayacak, üreticiyi koruyacak, çiftçi refahını önceleyecek bir alım politikası izlenmeli. Kamucu politikalar öne çıkarılmalıdır.” dedi.

“KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRİLMELİDİR”

Tarımda kamucu politikaların yanı sıra kooperatifçiliğin de güçlendirilmesini isteyen Gürer, mevcut yaklaşımın devam etmesi halinde üretimde yaşanan sorunların her yıl büyüyebileceğini savundu.

Gürer, “Kamucu bir yaklaşımla kooperatifçiliğin de geliştirileceği bir sürece tarım evrilmezse, her yıl sorunlar katlanarak devam edecektir.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI